Voorzorgsprincipe

De laatste jaren verschijnen er steeds meer documenten die verwijzen naar nieuwe politieke principes waaruit het hedendaagse milieubewustzijn blijkt. Het Voorzorgsprincipe is een van die principes die regelmatig werden aangehaald in verklaringen zoals die van Rio.

Waarover gaat het?

Hoewel er geen eenduidige definitie van bestaat, luidt de algemene idee als volgt: “Wanneer er voldoende redenen zijn om aan te nemen dat een activiteit of een product ernstige, onherstelbare schade kan veroorzaken aan gezondheid of milieu moeten er maatregelen genomen worden. Die maatregelen kunnen zijn: als het over een activiteit gaat, deze activiteit verminderen of voorkomen. Gaat het om een product, dan kan men het product verbieden. Er moet niet noodzakelijk een onweerlegbaar oorzakelijk verband zijn tussen de activiteit of het product en de vermeende schade.”

Dit principe gaat ervan uit dat je vooraleer je een product op de markt brengt of een activiteit start (b.v. een bepaalde installatie laten draaien), grondig de mogelijke risico's inschat voor mens en leefmilieu. Op zich een logische zaak. Maar sommige interpretaties gaan verder : indien er ook maar aantoonbare risico's zouden zijn dat het product of de activiteit ernstige schade kan veroorzaken aan mens of milieu - of zelfs alleen maar vermoedens dat er bepaalde risico's zouden kunnen zijn - dan zou je het product niet op de markt mogen brengen of de activiteit niet mogen opstarten. Zelfs wanneer er geen definitief uitsluitsel is of het product of de activiteit wel de echte oorzaak van die schade is !

Een zeer breed principe dus, dat zeer uiteenlopend kan geïnterpreteerd worden. Het maakt sommige mensen écht bang (want welk product of welke activiteit heeft nu geen enkel risico?), terwijl anderen zich gaan verliezen in tè verregaande wetenschappelijke en technologische benaderingen en op die manier elke twijfel willen wegnemen.

De chemische industrie erkent het Voorzorgsprincipe, zoals geformuleerd in de Verklaring van Rio , als een belangrijke leidraad voor milieuzaken. Responsible Care sluit aan bij deze benadering;
het Voorzorgsprincipe moet worden toegepast in overeenstemming met de idee van "Duurzame Ontwikkeling" op situaties waarin wetenschap en technologie geen volledige oplossing bieden en waar de effecten van sommige activiteiten, technologieën of producten niet gekend zijn. Het principe geldt ook wanneer er voldoende redenen zijn om aan te nemen dat een activiteit of een product ernstige, onherstelbare schade aan gezondheid of milieu kan veroorzaken;
Cefic steunt het Voorzorgsprincipe zoals beschreven in het verdrag van de Europese Unie (Artikel 130r.1)* en in de context van de verschillende paragrafen van dit Artikel;
Cefic steunt eveneens rechtspraak die stelt dat het Voorzorgsprincipe geen directe gevolgen kan hebben voor de wetgeving van de lidstaten (Artikel 130r.2)* van het verdrag van de EU. Het is veeleer een richtinggevend principe bij het opstellen van wetten;
als leidraad voor politici en wetgevers raadt Cefic een positief-wetenschappelijke benadering van het Voorzorgsprincipe aan zoals voorzien in Artikel 130r.3* van het EU-verdrag.

*(zie Witboek, formaat pdf, 5.1)

Leidraad

Het Voorzorgsprincipe moet worden toegepast wanneer een belangrijk niveau van waarschijnlijkheid en gevaar wordt bereikt.
er moet voldoende bewijsmateriaal zijn dat de activiteit of het product in kwestie mogelijk ernstige en onomkeerbare schade aan de gezondheid en het milieu veroorzaakt;
er moet een kosten-batenanalyse gemaakt worden van de betrokken activiteit, evenals van de eventuele stopzetting of de vervanging ervan als gevolg van de toepassing van het Voorzorgsprincipe. Alle gevolgen, zowel op economisch, sociaal als milieuvlak, moeten worden ingeschat volgens de huidige wetenschappelijke stand van zaken;
een te strenge interpretatie van het Voorzorgsprincipe kan de vrijheid beperken van de burgers, de ondernemingen, de consumenten en de economische sector in het algemeen;
beperkende maatregelen mogen enkel genomen worden als het vaststaat dat andere, minder vrijheidsbeperkende maatregelen geen gelijkwaardig resultaat opleveren voor de bescherming van de gezondheid, de veiligheid en het milieu;
vervanging van een activiteit of een product door een alternatief op grond van het Voorzorgsprincipe kan pas indien aan alle voorwaarden hieronder is voldaan:
- het alternatief heeft een vergelijkbare functie of doelmatigheid;
- de analyses van de risicoinschatting en het risicovoordeel van de originele activiteit of het product werden uitgevoerd en vergeleken met het voorgestelde alternatief. Adequate en vergelijkende feitelijke bewijzen moeten worden aangevoerd;
- het is hoogst onwaarschijnlijk dat het alternatief een even grote of grotere belasting betekent voor de gezondheid, de veiligheid en het milieu;
- er is een vergelijkende analyse van de levenscyclus (LCA) uitgevoerd, waarbij rekening werd gehouden met functies en omstandigheden eigen aan de activiteiten en/of producten.
vervanging of stopzetting, louter gebaseerd op emotionele argumenten of zonder diepgaand onderzoek naar de impact van alternatieven, moet ten allen prijze vermeden worden.

Zie ook Witboek, formaat pdf, 9.4

De internet site kan gegevens bevatten die recenter zijn dan deze bevat in het Witboek

Het volledig Witboek van Chloor
(232 bladzijden - formaat .pdf - 2.7Mb)