Bleken van papierpulp

De West-Europese industrie bleekt nog zelden papierpulp met chloorgas . Chloordioxide , waterstofperoxide of ozon krijgen de voorkeur. Maar ongeacht het bleekproces komen in papier steeds een aantal chloorderivaten voor. Die zijn afkomstig van de grondstof hout of van gerecycleerd papier. “Chloorvrij papier” bestaat dus niet.

Hoe wordt papier gemaakt?

Het meeste papier wordt gemaakt van tot pulp verwerkt hout;
hout bestaat voor ongeveer de helft uit cellulosevezel en wordt chemisch of mechanisch tot pulp verwerkt;
chemische pulp wordt gemaakt van hout dat met sulfaat "gekookt" wordt. Het is de basis van de sterkste papiersoorten die zich tevens het beste tot recyclage lenen;
met de mechanische methode wordt het hout tot vezels geplet. Dit geeft pulp van mindere kwaliteit.

Hoe wordt pulp gebleekt?

Bleken is een cruciale fase tussen donkerbruine houtpulp en hoog kwalitatief papier: het bleken haalt de lignine uit de pulp, die hierdoor opklaart;
sterk, wit, duurzaam papier is slechts mogelijk mits alle lignine uit de pulp is;
jarenlang werd chloorgas in Europa gebruikt als een doeltreffend bleekmiddel maar dat is om milieuredenen zo goed als verdwenen;
de industrie is overgeschakeld op de productie van ECF (Elementary Chlorine Free) papier, waarbij chloordioxide wordt gebruikt in combinatie met waterstofperoxide (zuurstofwater);
een andere methode is TCF (Totally Chlorine Free) die gebaseerd is op waterstofperoxide en ozon;
in beide gevallen daalt het AOX-gehalte in het afvalwater sterk en zijn er geen sporen van dioxines en dibenzofuranen meer;
de chloorverbindingen die tijdens het bleken met chloordioxide ontstaan, zijn biologisch afbreekbaar.

Chloorvrij papier? Bestaat niet!

Bleken op basis van niet-gechloreerde actieve stoffen, zoals zuurstof, waterstofperoxide en/of ozon, creëert de zogenaamde “totaal chloorvrije pulp” (TCF- Totally Chlorine Free);
deze term is misleidend omdat alle hout van nature uit organische chloorderivaten bevat. Hierdoor is het technisch onmogelijk om uit houtpulp papier te maken dat volledig chloorvrij is;
voor het milieu biedt de TCF-pulp niet meer voordelen dan ECF-pulp: bij het bleken van pulp is niet de keuze tussen ECF of TCF bepalend, het gaat er om welke in het water geloosde stoffen het milieu het minst schaden; de lozingen van zowel EFC als TFC zijn recycleerbaar, maar in beide gevallen nog niet klaar voor industriële toepassing;
bleekprocédés zonder waterlozing zijn in ontwikkeling: zij worden TEF (Totally Effluent Free) genoemd.