Verklarende woordenlijst


		DIGITAAL LESSENPAKKET

Verklarende woordenlijst en afkortingen
De hiernavolgende woordverklaringen zijn niet bindend. Zij beogen enkel een beter begrip van deze publicatie.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Absorptie
Opname van een gas of vloeistof door een vaste stof of vloeistof. De geabsorbeerde stof verdwijnt in de massa van het materiaal.

Actieve kool
Houtskool of steenkool die door oververhitte stoom (circa 1000° C) inwendig zodanig wordt ingebrand of "geactiveerd" dat een enorm adsorberend oppervlak ontstaat (800 tot 1000 m² per gram!). Actieve kool bestaat in poeder en in korrels. Actieve koolfilters zijn "biologisch actief" omdat ze alle chloor afbreken waardoor een stabiele bacteriële kolonie op de filter kan aangroeien die verbindingen zoals chlooramines en organische stoffen afbreekt.

Additieven
Een additief is een stof die aan een product wordt toegevoegd, met de bedoeling de eigenschappen of de werking ervan te veranderen. Voorbeelden van additieven in de voeding zijn kleurstoffen, enzymen, vitamines, aminozuren, antimicrobiële stoffen, anti-oxidantia, …

Adsorptie
Fysische binding van een gas of vloeistof aan het oppervlak van een vaste stof of vloeistof. Bvb: pesticiden die in water opgelost zijn worden vastgehouden in de poriën van actieve kool. Dit verschijnsel is omkeerbaar.

Allylchloride
Wordt voornamelijk gebruikt voor de productie van epichloorhydrine: één van de basisstoffen voor de aanmaak van epoxyharsen. Andere toepassingen: farmaceutica, gewasbeschermingsmiddelen en allylalcohol.

Antibioticum
geneesmiddel dat gebruikt wordt bij de behandeling van infectieziekten. Het vernietigt de bacterie die de ziekte veroorzaakt.

AOX
Adsorbable organic halogens / Adsorbeerbare organische halogenen. Het meten van AOX is een methode die vaak gebruikt wordt om in afvalwater het totaalniveau te bepalen van de halogenen: fluor, chloor, broom en iodium.

APME
Association of Plastics Manufacturers in Europe / Vereniging van Europese Kunststofproducenten.

Atto
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = a) = 10^-18

BAF
Bioaccumulatiefactor (zie bioaccumulatie)

BAT
Letterwoord voor het Engelse Best Available Techniques: de best mogelijke technieken die vandaag ter beschikking staan om de hinder van een milieubelastende activiteit tot het minimum te beperken.BAT's worden aangewend om de goede werking van industriële processen te beoordelen en als basis voor verbeteringen.

BCF
Bioconcentratiefactor (zie bioaccumulatie)

BELINTRA
Belgian Intervention System for Transport Accidents: een systeem van samenwerking met de federale overheid, waarbij de chemische sector bijstand levert bij transportongevallen met gevaarlijke stoffen. Het kan rekenen op de inzet van specialisten en speciaal materieel van 62 chemische bedrijven die hun expertise op het vlak van gevaarlijke producten in dienst stellen van brandweer, Civiele Bescherming en politiediensten en dit 7 dagen op 7 en 24 uur per dag.
Belintra is de Belgische schakel in een Europees netwerk van bijstandsverlening, opgericht door Cefic onder de naam ICE : International Chemical Environment.

Bioaccumulatie
Bioaccumulatie, ook bekend als bioconcentratie, is het geleidelijk opstapelen van een specifieke substantie vanuit de leefomgeving in het lichaam van een levend organisme. Het is een van de factoren (BAF) die gehanteerd worden voor de inschatting van milieurisico’s van bepaalde substanties.

Biochemie
De studie van chemische verbindingen en reacties die in levende organismen voorkomen.

Biociden
Middelen om levende organismen onschadelijk te maken, bvb. schimmel- en insectenverdelgers.

Biotechnologie
Biologisch-chemische methode om producten te maken. Al eeuwen in gebruik bij bierbrouwen en de productie van kaas en wijn.

BKC
Belgische Kamer van Chemiehandel v.z.w., lid van Fedichem

Bleekwater
Zie : Javel

Broeikaseffect
Het verwarmen van het aardoppervlak als gevolg van beperking van warmte-uitstraling door de aanwezigheid van een gas- of wolkenlaag boven het aardoppervlak. Dit verschijnsel is te vergelijken met wat er in een serre of broeikas gebeurt.

Carbonylchloride
ook : fosgeen, COCl₂. Giftig gas dat onder invloed van licht ontstaat uit koolmonoxide en chloor of uit chloroform. Het wordt gebruikt bij de fabricage van bepaalde kleur- en kunststoffen.

Carcinogeen (cancerogeen)
kankerverwekkend

Caustic soda
zie natriumhydroxide

CCC
Chlorine Chemistry Council (VS): Amerikaanse raad van chloorproducenten

CD
Compact disc

Cefic
Conseil européen des fédérations de l'industrie chimique/ Europese chemische industrie raad. Een in Brussel gevestigde organisatie die de Europse chemische industrie vertegenwoordigt

Celluloid
Zeer brandbare, al in 1870 uitgevonden, half synthetische kunststof, bestaande uit cellulosenitraat waaraan ongeveer 11 % kamfer is toegevoegd.

Centi
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = c) = 10^-2

CFK
Volledig gehalogeneerde chloorfluorkoolwaterstoffen, bestaande uit koolstof (C), chloor (Cl) en fluor (F). De productie ervan werd stopgezet in de landen die het protocol van Montreal (1987) hebben ondertekend.

Chloor (chloorgas)

Scheikundige formule: Cl₂, kan zowel in gasvormige als in vloeibare toestand voorkomen;bij min 100° C is het een vaste stof. Boven deze temperatuur smelt het. Vloeibaar chloor kookt bij min 34° C;
chloor is niet brandbaar of explosief, maar wel giftig. Het werkt bijtend op ogen, huid en luchtwegen. Het is een geelgroen gas met een doordringende geur;
in verbindingen is chloor vaak minder of zelfs helemaal niet gevaarlijk. De bekendste verbinding is die van chloor en natrium tot natriumchloride of keukenzout;
zuiver chloor is bij omgevingstemperatuur gasvormig. Voor transport moet het worden gekoeld en samengedrukt. Het wordt dan vloeibaar en zwaarder dan lucht. Bij een lek verspreidt het zich over de bodem en reageert met lucht tot chloorgas.

Chlooracne
Chlooracne is een ernstige, maar geneesbare huidaandoening.

Chloorbleekwater
Ook genoemd: javel, javelwater, bleekwater. Verdunde vorm van hypochloriet

Chloordioxide
Scheikundige formule: ClO₂. Een oranjekleurig gas dat een sterke oxiderende werking heeft. Omwille van zijn krachtige reactiviteit kan het alleen in situ geproduceerd worden, d.w.z. op de plaats zelf waar het verbruikt wordt. De grondstof is natriumchloriet. Voornaamste toepassingen: waterbehandeling, bleken van houtpulp, papier en textiel.

Chloormethaan
zie : methylchloride

CIRC
Centre international de recherche sur le cancer/nternationaal centrum voor kankeronderzoek

Chloroform
Chemische formule: CHCl₃, trichloormethaan. Het is een kleurloze,vluchtige vloeistof die gebruikt wordt als oplosmiddel en als uitgangsmateriaal voor andere gechloreerde verbindingen in agrochemicaliën en fluorpolymeren. Het wordt niet meer gebruikt als verdovingsmiddel

Cl₂
Chemische formule voor chloor (zie chloor)

CO
Chemische formule voor koolstofmonoxide

CO₂
Chemische formule voor koolstofdioxide of koolzuurgas (zie : koolzuurgas)

Copolymeer
Polymeer dat uit meerdere, onderling verschillende monomeren bestaat.

Cracking
Zie : Kraakproces

DDT
Dichloro-difenyl-trichloorethaan: organisch insectendodend middel. In Europa is het verboden. In de derde wereld wordt het nog altijd gebruikt om insecten te doden die drager zijn van de malariaziekte.

Deca
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = da) = 10

Deci
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = d) = 10^-1

DES
Diethylstilbestrol: geneesmiddel dat werd toegepast bij abortus. Het werd in 1983 uit de handel genomen omwille van schadelijke nevenwerkingen.

Dibenzofuranen
Zie: Dioxines

Dichloorethaan
Scheikundige formule: C₂H₄Cl₂. Bij kamertemperatuur is het een kleurloze vloeistof. Dichloorethaan wordt gebruikt voor de productie van vinylchloride, de grondstof voor PVC.

Dioxines en dibenzofuranen
Familie van aromatische moleculen, bestaande uit koolstof, waterstof, zuurstof en chloor. Ze komen bij talrijke verbrandingsprocessen vrij en kunnen bij hoge temperaturen worden afgebroken.
Er zijn twee subgroepen onder de dioxines.
De eerste subgroep met één zuurstofatoom bestaat uit 135 isomeren en wordt de groep van de dibenzofuranen genoemd.
De tweede subgroep met twee zuurstofatomen bestaat uit 75 isomeren en wordt dioxines genoemd.
De wetenschappelijke naam voor dioxines is polychloor-para-dibenzodioxines of PCDD en die van dibenzofuranen polychloordibenzofuraan of PCDF.

DNA
Desoxiribonuclein acid (zie DNZ)

DNZ
Desoxiribonucleïnezuur (Engels: DNA): organisch zuur, bestanddeel van chromosomen, dat de overdracht van erfelijke eigenschappen bepaalt.

DS
Dampspanning

Duurzame Ontwikkeling
Voldoet aan de noden van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te compromitteren.

ECETOC
European Chemical Industry Ecology and Toxicology Centre/ Ecologisch en toxicologisch onderzoekscentrum van de chemische industrie.

Ecobilan
Zie: Milieubalans

Ecotoxicologie
Ecotoxicologie is de studie van de schadelijke effecten van chemische stoffen op de soorten, de bevolking en het natuurlijk milieu.

ECSA
European Chlorinated Solvents Association: Europese vereniging van producenten van gechloreerde oplosmiddelen. Deelgroep van Euro Chlor.

Elektrolyse
Proces waarbij stoffen in een oplossing of in vloeibare toestand gesplitst worden door een elektrische stroom. Via elektrolyse wordt uit pekel, een oplossing van zout in water, chloor, natriumhydroxide en waterstof gevormd.

Emissie
Uitstoot van bepaalde stoffen

EMSG
Endocrine Modulator Steering Group: een groep deskundigen die in het kader van Cefic de studie van hormoonontregelaars coördineert.

Enzymen
Eiwitten die in lichaamscellen werken als katalysatoren bij stofwisselingsprocessen. Enzymen zijn een belangrijk product uit de biotechnologie, bijvoorbeeld voor wasmiddelen.

EOX
Extraheerbare organische halogenen

EPA
Environmental Protection Agency (VS)/ Amerikaanse milieubeschermingsinstelling

EU
Europese Unie

EURO CHLOR
Het centraal aanspreekpunt van de Europese chloorindustrie

Europese PVC industrie

EVCM: "European Council of Vinyl Manufacturers", vertegenwoordigt de Europese PVC producenten en is een onderdeel van APME

ECPI: "European Council for Plasticisers and Intermediates", verdedigt de belangen van de producenten van weekmakers (plasticisers) en esters (ftalaten)

ESPA: "European Stabilisers Producers Association", vertegenwoordigt de Europese stabilisatoren industrie

EuPC: "European Plastics Converters", vertegenwoordigt de Europese kunststofverwerkers.

Exa
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = E) = 10¹⁸

FAO
Food & Agriculture Organisation/ Voedsel- en landbouworganisatie

Farmacopee
Officieel handboek met voorschriften voor de bereiding van geneesmiddelen

FECC
Fédération européenne du Commerce Chimique/ Federatie Europese Chemiehandel, in België vertegenwoordigd door BKC

Fedichem
Federatie van de Chemische Industrie van België v.z.w.

Femto
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = f) = 10^-15

Fosgeen
zie : carbonylchloride

Fotolyse
Chemische reactie onder invloed van licht

Fotovoltaïsche zonnecel
In een fotovoltaïsche zonnecel wordt licht rechtstreeks omgezet in elektriciteit. Aan de basis hiervan ligt de absorptie van licht in een halfgeleidermateriaal. Het invallend licht veroorzaakt vrije elektronen en "gaten". Om een elektrische spanning en stroom op te wekken moet men deze bijkomende ladingsdragers van elkaar scheiden en via een uitwendig circuit geleiden. Als in het uitwendig elektrisch circuit tussen voor-en achterkant een elektriciteitsverbruikend toestel (lamp, batterijlader) wordt geplaatst, kan de geproduceerde (zonne)stroom nuttig gebruikt worden.

Ftalaten
De meest voorkomende familie van weekmakers die gebruikt worden in polymeren zoals PVC om zachte kunststoffen te produceren. Het zijn organische verbindingen die worden bekomen uit ftaalzuuranhydride en alcoholen.

Fysiologische oplossing
Gedistilleerd water waarin 0,9 % zout is opgelost. Het is een isotonische zoutoplossing, d.w.z. een oplossing waarvan de zoutconcentratie met die van de lichaamsvochten overeenkomt; wordt gebruikt voor de intraveneuze rehydratatie bij uitdrogingsverschijnselen.

Gechloreerde aromaten
Algemene benaming voor gechloreerde derivaten van benzeen, tolueen, fenol, naftaleen, difenyl en andere samenstellingen die minstens één benzeenring bevatten. Aromatisch slaat niet op de geur, maar op hun scheikundige eigenschappen. Gechloreerde aromaten worden veel gebruikt als tussenproducten bij de fabricage van geneesmiddelen en producten bestemd voor de landbouw en de verfindustrie.

Gechloreerde koolwaterstoffen
Organische verbindingen die naast koolstof- en waterstof- ook chlooratomen bevatten.

Gedragscode van Euro Chlor, in verband met het vervoer, laden en lossen van chloor
De gedragscode van Euro Chlor bevat een aantal aanbevelingen zoals :

veiligheid van het transport van vloeibare chloor in bulk per ketelwagen (gedragscode 80/89);
veiligheid van het transport van vloeibare chloor in bulk per tankwagen (gedragscode 73/20);
tanks en isocontainers voor het transport van vloeibare chloor onder druk (gedragscode 74/31);
principe van installatieontwerpen voor het leegmaken van tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (gedragscode 78/73);
principe van installatieontwerpen voor het vullen van tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (gedragscode 78/74);
kraan met pneumatisch ventiel te gebruiken op de tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (75/46);
ketelwagens voor het vervoer van vloeibare chloor onder druk (78/72);
dringende transfer van vloeibare chloor (90/162);
schroefdraadartikelen te gebruiken bij chloor (88/134);
cilindercontainers: bouw en behandeling (88/136);
principes voor veilige distributie van chloor (91/163)

Gehalogeneerde verbindingen
Groep scheikundige stoffen die de elementen chloor, fluor, broom of jood bevatten

Giga
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = G) = 10⁹

Halogenen
Groep chemische elementen gevormd door chloor, fluor, broom en jood

Hars
Natuurlijke of synthetische macromoleculaire component. In de polymeerscheikunde: een tussenproduct - in vaste of brijachtige vorm - van kunststoffen.

HCFK
chloorfluorkoolwaterstoffen: familie van verbindingen bestaande uit koolstof (C), chloor (Cl) en fluor (F), met minstens een waterstofatoom (H). Ook genoemd: onvolledig gehalogeneerde chloorfluorkoolwaterstoffen.

Hecto
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = h) = 10²

HFC of HFK
(Hydro)fluorkoolwaterstof: familie van verbindingen bestaande uit waterstof (H), fluor (F) en koolstof (C). Zij vertegenwoordigen de tweede generatie van vervangingsproducten voor CFK’s en bevatten geen chloor.

Humuszuren
Zure bestanddelen die vrijkomen uit humus (Latijn voor grond, aarde). Humus wordt gevormd door de ontbinding van planten.

Hydrogenatie
Letterlijk : waterstof doen opnemen. In feite : de reactie van een chemische verbinding met waterstof, al dan niet met behulp van een katalysotor.

Hypochloriet
Scheikundige formule: NaOCl, natriumhypochloriet, gebruikt in oplossing: NaOCl + NaCl + H₂O. In de handel wordt het chloorbleekloog genoemd.Natriumhypochloriet (afgekort: hypochloriet) wordt in zwembaden toegepast als desinfectiemiddel en als oxidatiemiddel. Het is een heldere, geelgroene vloeistof met een typische chloorgeur en een dichtheid van 1,2. In verdunde vorm spreekt men van javel.

ICCA
International Council of Chemical Associations: de internationale raad van chemiefederaties

IGCCA
International Group of Chlorinated Chemicals Associations: de internationale vereniging van federaties die de producenten van chloor-chemicaliën vertegenwoordigt

Intrinsieke halfgeleider
Materiaal met een negatieve bovenlaag en een positieve onderlaag, b.v. de polen van een batterij.

IPCC
Intergovernmental Panel on Climate Change: intergouvernementeel panel dat de klimaatswijzigingen bestudeert

Javel/Javelwater
Ook bleekwater genoemd.Mengsel in water van natriumhypochloriet en zout. Welbekend reinigings- en ontsmettingsmiddel.

Katalysator
Chemische substantie die nodig is om een proces goed te laten verlopen, waarbij de stof wel aan de reactie deelneemt, maar niet verbruikt wordt. De hoeveelheid katalysator verandert bij dit proces dus niet.

Kilo
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = k) = 10³

Kraakproces
Scheikundig ontbinden onder hoge druk en temperatuur in een "kraker" (kraakinstallatie).Engels: cracking.

Koolzuurgas
Chemische formule : CO₂: een reukloos gas dat in de natuur voorkomt en ook in de adem aanwezig is. Grondwater is rijk aan koolzuurgas. Het wordt toegevoegd aan briusend flessenwater.

LCA
Life Cycle Analysis - zie milieubalans

Levenscyclusanalyse
Zie: Milieubalans

Lignine
Polymeer van aromatische alcoholen, dat de houtvaten op een natuurlijke wijze doordrenkt, ze ondoorlatend en stijf maakt. Lignine maakt ongeveer 25 % van het gewicht van droog hout uit.

Mangaan
(Mn) is een metaal dat in de natuur veel voorkomt, meestal samen met ijzer. Door oxidatie slaat het neer en kan het een zwarte laag vormen in waterleidingen. De maximale concentratie in drinkwater bedraagt 0,05 mg/l.

Mega
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = M) = 10⁶

Methylcellulose
Basisproduct voor bouw, textiel, drukkerij, papier, landbouw en voeding. In de geneeskunde wordt het gebruikt als laxeermiddel of als hulpstof om vloeibare bereidingen te verdikken. Methylcellulose wordt gemaakt door cellulose te laten reageren met methylchloride.

Methylchloride
of (mono-)chloormethaan, CH₃Cl , een kleurloos, giftig en brandbaar gas, verkregen door chlorering van methaan. Het wordt gebruikt als grondstof voor verschillende processen, o.a. voor siliconen, voor insectenverdelgers en als koelmiddel; Het heeft een bedwelmende werking. Methylchloride wordt in de natuur vooral gevormd door planten die groeien in tropische kustmoerassen.

Micro
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = µ) = 10^-6

Milieubalans / Levenscyclusanalyse/ Milieu-impactstudies
Analyse van de milieu-impact van een product of een proces gedurende zijn hele levensduur, van de ontginning van de grondstoffen en de productie van energie tot de verwijdering of de recyclage van de reststoffen.

Milieu-impactstudie
Zie: Milieubalans

Milli
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = m) = 10^-3

Monomeer
Repetitieve eenheid in een polymeerketen

MTBE
Methyl-tertiair-butylether: wordt gebruikt als antiklopmiddel in benzine

Mutagene stoffen
Stoffen en bereidingen die door inademing of door opname via mond of huid genetisch erfelijke afwijkingen kunnen veroorzaken of het ontstaan ervan bevorderen.

MVC
Monovinylchloride. Ook VCM: vinylchloridemonomeer

NaCl
Chemische formule voor natriumchloride of keukenzout

Nano
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = n) = 10^-9

NaOH
Chemische formule voor natriumhydroxide. Ook natronloog (waterige oplossing), bijtende soda of caustic soda (vaste stof) genoemd.

Natriumhydroxide
De scheikundige verbinding NaOH staat voor de algemene benaming natriumhydroxide. De oplossing van natriumhydroxide in water heet natronloog. Dit is de meest gebruikte benaming. De vaste stof (korrels, schilfers) die men verkrijgt door het indampen van de loog wordt bijtende of caustic soda genoemd. Natriumhydroxide heeft net als chloor een zeer ruim toepassingsgebied, o.a. in papierpulp, zeep en textielvezels. Het wordt gebruikt bij het neutraliseren van zuur water in waterzuiveringsinstallaties, het reinigen van drankflessen en opslagtanks, het verwijderen van kleurmiddelen bij papierrecyclage, het wassen van rookgassen in thermische centrales, het produceren van aluminium, enzovoort.

Natriumhypochloriet
Zie : Hypochloriet

NIS
Nationaal Instituut voor de Statistiek

NO_x
Stikstofoxiden

O₃
Chemisch formule voor ozon

O&O
Onderzoek en Ontwikkeling (Engels: R&D: Research and Development)

OESO
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Engels: OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development)

Oestrogeen
Hormoon dat door het genitaal orgaan van de man en van de vrouw wordt afgescheiden. Oestrogeen wordt toegediend wanneer een gebrek aan dat hormoon wordt vastgesteld: om stoornissen tijdens de menopauze, osteoporose, het uitblijven van de menstruatie of bepaalde vruchtbaarheidsproblemen te behandelen.

Organohalogeenverbindingen

Organohalogenen zijn een grote groep van verbindingen die samengesteld zijn uit organische (koolstofbevattende) substanties en één of meerdere halogeenatomen (fluor, chloor, broom, jood). Indien het halogeen chloor is, spreken we van organochloorverbindingen.

Organochloorverbindingen
zie organohalogeenverbindingen

OSPARCOM
Oslo & Paris Marine Commissions/ de commissies van Oslo en Parijs . Regelt de bescherming van de Noordoost-Atlantische maritieme zone tegen vervuiling van de zee door materialen die hun oorsprong vinden op het land. Landenleden reiken van Finland tot Portugal

Oxidatie
Scheikundig proces waarbij zuurstof reageert met andere stoffen, vb. roesten van ijzer, oxideren van koper.

Ozon
Is een sterk ruikend (onweer met bliksem) en oxiderend gas. Het wordt bij waterbehandeling bereid op de plaats van gebruik omdat het niet stabiel is in de tijd. Ozonbehandeling is het proces waarbij ozon in contact wordt gebracht met water. Dit gebeurt in ozoncontactkamers.

PAK
Polycyclische Aromatische Koolwaterstof. Komen vrij bij verbranding van o.a. huisvuil

PCDD
Polychlorodibenzodioxines

PCDF
Polychlorodibenzofuranen

PE (LDPE of HDPE)
Polyetheen (LD = lage dichtheid, HD = hoge dichtheid): soort kunststof, bereid uit etheen

Pekel
Oplossing van zout in water

Perchlooretheen
Afgekort PER. Het wordt ook tetrachlooretheen genoemd en vandaar de populaire benaming "tetra". Molecule afgeleid van etheen, waarbij alle waterstofatomen door chlooratomen werden vervangen. Het wordt gebruikt als ontvettende oplossing en bij chemische reiniging van kledij (de zogenaamde 'droogkuis').

Persistentie
Stabiliteit van chemische samenstellingen in het milieu. Deze notie speelt een sleutelrol bij de ecologische evaluatie van een stof.

Peta
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = P) = 10¹⁵

pH
of pH-waarde. De zuurgraad van een waterige oplossing wordt aangegeven door de pH-waarde. Het bereik loopt van 1 tot 14. Citroensap heeft een pH van 2, shampoo 5,5; zuiver neutraal water 7; bloed 7,3 à 7,4. Drinkwater heeft een normwaarde voor de pH van 6,5 tot 9,2.Zwembadwater moet wettelijk een pH hebben tussen 7,2 en 7,6, dit om optimale desinfectie door hypochloriet te verzekeren. Veel levensprocessen zijn alleen mogelijk binnen betrekkelijk nauwe pH-grenzen. Tussen een pH waarde van 7 en 14 is een oplossing basisch, onder de 7 zuur.

Pico
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = p) = 10^-12

Picogram
Een miljardste van een milligram.

PO
Propeenoxide : basisproduct in de chemische industrie, o.a. voor de productie van polyurethaan

Polycarbonaten
Familie van polymeren die een carbonaatgroep in hun keten dragen (O-CO-O)

Polyether
Organische molecule of polymeer die verschillende etherfuncties bevat (C-O-C)

Polymeer
Kunststof ontstaan door ketenvorming van relatief kleine moleculen of monomeren

Polymerisatie
Chemische reactie die meestal onder invloed van speciale katalysatoren plaatsgrijpt en waarbij uit kleine bouwstenen (basismoleculen) of monomeren een molecuulketen wordt opgebouwd.

Polyol
Organische verbinding of polymeer bestaande uit verscheidene alcohol-OH-functies. Voor de productie van polyurethaan kan zowel polyetherpolyol als polyesterpolyol worden gebruikt.

Polyolefinen
Algemene benaming voor polymeren op basis van olefinen, b.v. polyetheen en polypropeen.

Polyurethaan (PU of PUR)
Polymeer dat een urethaangroep bevat, meestal door polycondensatie van een polyol en een di-isocyanaat verkregen.

Polyvinylideenchloride
Polymeer met als monomeer vinylideenchloride. Thermoplast met verbeterde barrière-eigenschappen voor gas, geur, lucht, vet, olie, water en waterdamp. Het wordt gebruikt als coating op cellofaan voor de verpakking van voedingswaren en farmaceutische producten

Polyvinylideenfluoride
Polymeer met als monomeer vinylideenfluoride. Thermoplast met een opmerkelijke chemische inertie en een hoge thermische weerstand.

POP
Persistant Organic Pollutants: persistente organische polluenten. Deze organische stoffen weerstaan, in diverse mate, de fotolytische, biologische en chemische afbraak. Talrijk zijn de POP’s die zich kenmerken door een zwakke oplosbaarheid in water en een sterke oplosbaarheid in vetten. Deze eigenschap bevordert hun opstapeling in het vetweefsel. De POP’s zijn middelmatig vluchtig en kunnen in de atmosfeer over een lange afstand migreren vooraleer neer te slaan.(zie ook : PTB)

PP
Polypropeen : soort kunststof, bereid uit propeen

ppm
Parts per million of deeltjes per miljoen

PS
Polystyreen : soort kunststof, bereid uit styreen. Bekend als het vaste schuim in isolatie- en verpakkingsmateriaal

Pseudo-oestrogenen
Pseudo-oestrogenen zijn stoffen die effect hebben op de vruchtbaarheid van mens en dier. Het is nog niet duidelijk of, en in hoeverre, chemische stoffen in het milieu en preparaten die de mens gebruikt, verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de verminderde vruchtbaarheid die bij veel internationale onderzoeken bij mens en dier geconstateerd wordt.

PTB
Stoffen die tegelijk persistent, toxisch en bioaccumulerend zijn. (zie ook: POP)

PTFE
Polytetrafluoretheen : een synthetisch polymeer dat hoge temperaturen kan verdragen zonder te ontleden. Het heeft een zeer lage wrijvingscoëfficiënt. Het wordt daarom toegepast in braadpannen tegen "aanbakken", als glijlager, ...

PU of PUR
Zie : Polyurethaan

PVC
Polyvinylchloride: polymeer, bestaande uit koolstof-, chloor- en waterstofatomen, met als monomeer vinylchloride. Het is een thermoplast die in de meeste kunststofverwerkingstechnieken toegepast kan worden.

PVDC
Zie : Polyvinylideenchloride

PVDF
Zie : Polyvinylideenfluoride

QSAR
Studie van de relatie structuur-activiteit

R&D
Research and Development. In het Nederlands : Onderzoek en Ontwikkeling (O&O)

RAM
Random-access memory (computertaal) : geheugen dat direct toegankelijk is

Responsible Care
Responsible Care is de naam die over de ganse wereld wordt gebruikt voor het vrijwillig initiatief van de chemische industrie waarbij de bedrijven er zich formeel toe verbinden om hun prestaties op het gebied van gezondheid, milieu en veiligheid voortdurend en op meetbare wijze te verbeteren en daarover open te communiceren met het publiek. In het Nederlands: “Verantwoord en zorgvuldig”.

RIVM
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieubeheer (Nederland)

RNA
Ribonucleïc acid (zie RNZ)

RNZ
Ribonucleïnezuur (Engels: RNA): type van nucleïnezuur dat de hoofdrol speelt in de eiwitsynthese van de cellen.

Seveso
Plaats in Italië. Bij de ontploffing in een fabriek in 1976 kwamen veel dioxines vrij.

Sevesodioxine
Of 2,3,7,8-tetrachloordibenzodioxine (2,3,7,8-TCDD). Dit is het meest bekende en tevens meest giftige dioxine. Het Sevesodioxine wordt gebruikt als referentiestof. Dat betekent dat alle resultaten worden uitgedrukt in toxicologische equivalenten (TEQ) ten opzichte van deze stof. Het Sevesodioxine of 2,3,7,8-tetrachloordibenzodioxine heeft dus een toxicologisch equivalent (TEQ) van 1. Zo kan je de zeventien gevaarlijkste dioxines en dibenzofuranen plaatsen. In de subgroep van de dibenzofuranen is 2,3,4,7,8-pentachloordibenzofuraan het giftigste met een toxicologisch equivalent van 0,5.

Siliconen
Algemene benaming voor polymeren met silicium- en zuurstofatomen in hun keten

Stabilisatoren
Stoffen die verhinderen dat bepaalde producten, b.v. polymeren, afbreken of dat hun vorm of hun chemische eigenschappen wijzigen.

TCDD
Tetrachlorodibenzoparadioxine

TDI-waarde
Toelaatbare Dagelijkse Inname: de maximale dosis, die dagelijks en levenslang mag ingenomen worden zonder enig risico.

Tera
Voorvoegsel bij eenheden (symbool = T) = 10¹²

Teratogeen
Vorming en ontwikkeling in het embryo van anomalieën die misvormingen verwekken en monstervorming veroorzaken.

TEQ
Toxicologische equivalenten

Tetrachlooretheen
Zie : Perchlooretheen

Thermoplast
Algemene benaming voor een kunststof bestaande uit lange ketens zonder dwarsverbindingen. Door verwarming worden ze week of plastisch.

TNO
Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (Nederland)

TOC
Total Organic Carbon

Trichloormethaan
Zie : Chloroform

Trihalomethanen
Organische halogeenverbindingen die in zeer kleine hoeveelheden gevormd worden bij de reactie van halogeenbevattende verbindingen met organisch materiaal in het leefmilieu, zowel als gevolg van natuurlijke processen als van industriële activiteit. Een voorbeeld is chloroform (=trichloormethaan).

Ultrafiltratie
(ook : microfiltratie) verwijdering van zwevende stoffen uit water.

UNEP
United Nations Environment Program : milieuprogramma van de Verenigde Naties

U.V.-straling
Is een straling waarmee desinfectie van water kan worden uitgevoerd, door doding van bacteriën. Het geeft evenwel geen microbiologisch nabescherming (remanent effect) aan het water. Daarvoor is toevoeging van chloor nodig.

VC
Vinylchloride

VCM
Vinylchloridemonomeer. Ook MVC of monovinylchloride.

VITO
Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek. Opgericht in 1991, wil deze onderzoeksinstelling zowel strategisch basisonderzoek verrichten als praktijkgerichte oplossingen ontwikkelen op het vlak van energie, leefmilieu, materialen en grondstoffen.

Vlokmiddelen
Meestal PAC : polyaluminiumchloride, gedeeltelijk of bijna volledig gehydroliseerd AlCl₃ . Vroeger werd vaak aluminiumsulfaat gebruikt. Het uitvlokkingsproces hangt af van de pH van het water en verloopt optimaal bij een pH tussen 7,0 en 7,5. Colloïdale deeltjes zijn negatief geladen en worden door de vlokmiddelen effectief uit het water verwijderd.

Vluchtige koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen die bij normale luchtdruk en temperatuur vluchtig zijn.

VOS
Vluchtige organische stoffen. Engels:Volatile Organic Compounds (VOC).

Waterstof
Waterstof zal ongetwijfeld een rol spelen als toekomstige energiebron. Het zou wel eens dé brandstof kunnen worden voor zuivere voertuigmotoren. Vandaag wordt waterstof gebruikt in de voedingsindustrie (margarine), in de elektronica (chips), in de petroleumnijverheid, hydrogenatie voor de productie van belangrijke tussenproducten zoals ammoniak en in vele scheikundige synthesen, (waterstofperoxide, aniline, kunststofproductie, …) alsook bij het maken van glas.

Waterstofchloride (HCl)
Regelt - afhankelijk van de concentratie - de zuurgraad (pH) in zowel de maag als bijvoorbeeld zwembadwater. Als scheikundige stof is het een kleurloos, giftig gas. Het is een basisproduct voor talrijke processen in de chemische industrie. Het wordt gebruikt bij de productie van kleurmiddelen, kunststoffen, geneesmiddelen, fotografische materialen en bij elektrolytische bewerkingen.

Waterstofperoxide (H₂O₂)
De waterige oplossingen van waterstofperoxide, beter bekend als zuurstofwater, worden omwille van hun oxiderende eigenschappen gebruikt voor het bleken van papier en textiel, voor de behandeling van effluenten, in de farmaceutische sector en als tussenproduct in de chemische industrie. In alkalische milieus en in aanwezigheid van metaalderivaten valt waterstofperoxide in water en zuurstof uiteen.

Weekmakers
Stoffen die gemengd worden met polymeren om een zache kunststof te verkrijgen. De meest gebruikte zijn : ftalaten, adipaten en citraten.

WGO
Wereldgezondheidsorganisatie. Deze instelling met zetel te Genève, is een nevenorganisatie van de Verenigde Naties. Het is de grootste autoriteit op het vlak van gezondheid en adviseert hierover op alle mogelijke domeinen.

WHO
World Health Organisation (zie WGO)

Zoutzuur
Oplossing van waterstofchloride in water. In het dagelijks leven wordt zoutzuur gebruikt om de zuurgraad van zwembadwater bij te sturen. Een ander bekend gebruik is het wegnemen van cement- en kalkaanslag op vloer- en muurtegels, op WC-potten e.d. Populaire naam: "zoutgeest","spiritus van zout".

Zure regen
Neerslag die met zure stoffen als salpeterzuur, zwavelzuur en zwavelig zuur verontreinigd is. Deze in het bijzonder voor de bossen schadelijke bestanddelen komen in de lucht terecht door de verbranding van kolen en aardolie en de daarin aanwezige zwavel- en stikstofverbindingen.

Zuurtegraad
Zie : pH

Zuurstofwater
Zie : Waterstofperoxide

De internet site kan gegevens bevatten die recenter zijn dan deze bevat in het Witboek

PDF versie van de verkalrende woordenlijst.
(21 bladzijden - formaat ..pdf - 413Kb)
Het volledig Witboek van Chloor
(232 bladzijden - formaat .pdf - 2.7Mb)

	Absorptie	Opname van een gas of vloeistof door een vaste stof of vloeistof. De geabsorbeerde stof verdwijnt in de massa van het materiaal.
	Actieve kool	Houtskool of steenkool die door oververhitte stoom (circa 1000° C) inwendig zodanig wordt ingebrand of "geactiveerd" dat een enorm adsorberend oppervlak ontstaat (800 tot 1000 m² per gram!). Actieve kool bestaat in poeder en in korrels. Actieve koolfilters zijn "biologisch actief" omdat ze alle chloor afbreken waardoor een stabiele bacteriële kolonie op de filter kan aangroeien die verbindingen zoals chlooramines en organische stoffen afbreekt.
	Additieven	Een additief is een stof die aan een product wordt toegevoegd, met de bedoeling de eigenschappen of de werking ervan te veranderen. Voorbeelden van additieven in de voeding zijn kleurstoffen, enzymen, vitamines, aminozuren, antimicrobiële stoffen, anti-oxidantia, …
	Adsorptie	Fysische binding van een gas of vloeistof aan het oppervlak van een vaste stof of vloeistof. Bvb: pesticiden die in water opgelost zijn worden vastgehouden in de poriën van actieve kool. Dit verschijnsel is omkeerbaar.
	Allylchloride	Wordt voornamelijk gebruikt voor de productie van epichloorhydrine: één van de basisstoffen voor de aanmaak van epoxyharsen. Andere toepassingen: farmaceutica, gewasbeschermingsmiddelen en allylalcohol.
	Antibioticum	geneesmiddel dat gebruikt wordt bij de behandeling van infectieziekten. Het vernietigt de bacterie die de ziekte veroorzaakt.
	AOX	Adsorbable organic halogens / Adsorbeerbare organische halogenen. Het meten van AOX is een methode die vaak gebruikt wordt om in afvalwater het totaalniveau te bepalen van de halogenen: fluor, chloor, broom en iodium.
	APME	Association of Plastics Manufacturers in Europe / Vereniging van Europese Kunststofproducenten.
	Atto	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = a) = 10^-18

	BAF	Bioaccumulatiefactor (zie bioaccumulatie)
	BAT	Letterwoord voor het Engelse Best Available Techniques: de best mogelijke technieken die vandaag ter beschikking staan om de hinder van een milieubelastende activiteit tot het minimum te beperken.BAT's worden aangewend om de goede werking van industriële processen te beoordelen en als basis voor verbeteringen.
	BCF	Bioconcentratiefactor (zie bioaccumulatie)
	BELINTRA	Belgian Intervention System for Transport Accidents: een systeem van samenwerking met de federale overheid, waarbij de chemische sector bijstand levert bij transportongevallen met gevaarlijke stoffen. Het kan rekenen op de inzet van specialisten en speciaal materieel van 62 chemische bedrijven die hun expertise op het vlak van gevaarlijke producten in dienst stellen van brandweer, Civiele Bescherming en politiediensten en dit 7 dagen op 7 en 24 uur per dag. Belintra is de Belgische schakel in een Europees netwerk van bijstandsverlening, opgericht door Cefic onder de naam ICE : International Chemical Environment.
	Bioaccumulatie	Bioaccumulatie, ook bekend als bioconcentratie, is het geleidelijk opstapelen van een specifieke substantie vanuit de leefomgeving in het lichaam van een levend organisme. Het is een van de factoren (BAF) die gehanteerd worden voor de inschatting van milieurisico’s van bepaalde substanties.
	Biochemie	De studie van chemische verbindingen en reacties die in levende organismen voorkomen.
	Biociden	Middelen om levende organismen onschadelijk te maken, bvb. schimmel- en insectenverdelgers.
	Biotechnologie	Biologisch-chemische methode om producten te maken. Al eeuwen in gebruik bij bierbrouwen en de productie van kaas en wijn.
	BKC	Belgische Kamer van Chemiehandel v.z.w., lid van Fedichem
	Bleekwater	Zie : Javel
	Broeikaseffect	Het verwarmen van het aardoppervlak als gevolg van beperking van warmte-uitstraling door de aanwezigheid van een gas- of wolkenlaag boven het aardoppervlak. Dit verschijnsel is te vergelijken met wat er in een serre of broeikas gebeurt.

	Carbonylchloride	ook : fosgeen, COCl₂. Giftig gas dat onder invloed van licht ontstaat uit koolmonoxide en chloor of uit chloroform. Het wordt gebruikt bij de fabricage van bepaalde kleur- en kunststoffen.
	Carcinogeen (cancerogeen)	kankerverwekkend
	Caustic soda	zie natriumhydroxide
	CCC	Chlorine Chemistry Council (VS): Amerikaanse raad van chloorproducenten
	CD	Compact disc
	Cefic	Conseil européen des fédérations de l'industrie chimique/ Europese chemische industrie raad. Een in Brussel gevestigde organisatie die de Europse chemische industrie vertegenwoordigt
	Celluloid	Zeer brandbare, al in 1870 uitgevonden, half synthetische kunststof, bestaande uit cellulosenitraat waaraan ongeveer 11 % kamfer is toegevoegd.
	Centi	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = c) = 10^-2
	CFK	Volledig gehalogeneerde chloorfluorkoolwaterstoffen, bestaande uit koolstof (C), chloor (Cl) en fluor (F). De productie ervan werd stopgezet in de landen die het protocol van Montreal (1987) hebben ondertekend.
	Chloor (chloorgas)	Scheikundige formule: Cl₂, kan zowel in gasvormige als in vloeibare toestand voorkomen;bij min 100° C is het een vaste stof. Boven deze temperatuur smelt het. Vloeibaar chloor kookt bij min 34° C; chloor is niet brandbaar of explosief, maar wel giftig. Het werkt bijtend op ogen, huid en luchtwegen. Het is een geelgroen gas met een doordringende geur; in verbindingen is chloor vaak minder of zelfs helemaal niet gevaarlijk. De bekendste verbinding is die van chloor en natrium tot natriumchloride of keukenzout; zuiver chloor is bij omgevingstemperatuur gasvormig. Voor transport moet het worden gekoeld en samengedrukt. Het wordt dan vloeibaar en zwaarder dan lucht. Bij een lek verspreidt het zich over de bodem en reageert met lucht tot chloorgas.
	Chlooracne	Chlooracne is een ernstige, maar geneesbare huidaandoening.
	Chloorbleekwater	Ook genoemd: javel, javelwater, bleekwater. Verdunde vorm van hypochloriet
	Chloordioxide	Scheikundige formule: ClO₂. Een oranjekleurig gas dat een sterke oxiderende werking heeft. Omwille van zijn krachtige reactiviteit kan het alleen in situ geproduceerd worden, d.w.z. op de plaats zelf waar het verbruikt wordt. De grondstof is natriumchloriet. Voornaamste toepassingen: waterbehandeling, bleken van houtpulp, papier en textiel.
	Chloormethaan	zie : methylchloride
	CIRC	Centre international de recherche sur le cancer/nternationaal centrum voor kankeronderzoek
	Chloroform	Chemische formule: CHCl₃, trichloormethaan. Het is een kleurloze,vluchtige vloeistof die gebruikt wordt als oplosmiddel en als uitgangsmateriaal voor andere gechloreerde verbindingen in agrochemicaliën en fluorpolymeren. Het wordt niet meer gebruikt als verdovingsmiddel
	Cl₂	Chemische formule voor chloor (zie chloor)
	CO	Chemische formule voor koolstofmonoxide
	CO₂	Chemische formule voor koolstofdioxide of koolzuurgas (zie : koolzuurgas)
	Copolymeer	Polymeer dat uit meerdere, onderling verschillende monomeren bestaat.
	Cracking	Zie : Kraakproces

	DDT	Dichloro-difenyl-trichloorethaan: organisch insectendodend middel. In Europa is het verboden. In de derde wereld wordt het nog altijd gebruikt om insecten te doden die drager zijn van de malariaziekte.
	Deca	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = da) = 10
	Deci	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = d) = 10^-1
	DES	Diethylstilbestrol: geneesmiddel dat werd toegepast bij abortus. Het werd in 1983 uit de handel genomen omwille van schadelijke nevenwerkingen.
	Dibenzofuranen	Zie: Dioxines
	Dichloorethaan	Scheikundige formule: C₂H₄Cl₂. Bij kamertemperatuur is het een kleurloze vloeistof. Dichloorethaan wordt gebruikt voor de productie van vinylchloride, de grondstof voor PVC.
	Dioxines en dibenzofuranen	Familie van aromatische moleculen, bestaande uit koolstof, waterstof, zuurstof en chloor. Ze komen bij talrijke verbrandingsprocessen vrij en kunnen bij hoge temperaturen worden afgebroken. Er zijn twee subgroepen onder de dioxines. De eerste subgroep met één zuurstofatoom bestaat uit 135 isomeren en wordt de groep van de dibenzofuranen genoemd. De tweede subgroep met twee zuurstofatomen bestaat uit 75 isomeren en wordt dioxines genoemd. De wetenschappelijke naam voor dioxines is polychloor-para-dibenzodioxines of PCDD en die van dibenzofuranen polychloordibenzofuraan of PCDF.
	DNA	Desoxiribonuclein acid (zie DNZ)
	DNZ	Desoxiribonucleïnezuur (Engels: DNA): organisch zuur, bestanddeel van chromosomen, dat de overdracht van erfelijke eigenschappen bepaalt.
	DS	Dampspanning
	Duurzame Ontwikkeling	Voldoet aan de noden van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te compromitteren.

	ECETOC	European Chemical Industry Ecology and Toxicology Centre/ Ecologisch en toxicologisch onderzoekscentrum van de chemische industrie.
	Ecobilan	Zie: Milieubalans
	Ecotoxicologie	Ecotoxicologie is de studie van de schadelijke effecten van chemische stoffen op de soorten, de bevolking en het natuurlijk milieu.
	ECSA	European Chlorinated Solvents Association: Europese vereniging van producenten van gechloreerde oplosmiddelen. Deelgroep van Euro Chlor.
	Elektrolyse	Proces waarbij stoffen in een oplossing of in vloeibare toestand gesplitst worden door een elektrische stroom. Via elektrolyse wordt uit pekel, een oplossing van zout in water, chloor, natriumhydroxide en waterstof gevormd.
	Emissie	Uitstoot van bepaalde stoffen
	EMSG	Endocrine Modulator Steering Group: een groep deskundigen die in het kader van Cefic de studie van hormoonontregelaars coördineert.
	Enzymen	Eiwitten die in lichaamscellen werken als katalysatoren bij stofwisselingsprocessen. Enzymen zijn een belangrijk product uit de biotechnologie, bijvoorbeeld voor wasmiddelen.
	EOX	Extraheerbare organische halogenen
	EPA	Environmental Protection Agency (VS)/ Amerikaanse milieubeschermingsinstelling
	EU	Europese Unie
	EURO CHLOR	Het centraal aanspreekpunt van de Europese chloorindustrie
	Europese PVC industrie	EVCM: "European Council of Vinyl Manufacturers", vertegenwoordigt de Europese PVC producenten en is een onderdeel van APME ECPI: "European Council for Plasticisers and Intermediates", verdedigt de belangen van de producenten van weekmakers (plasticisers) en esters (ftalaten) ESPA: "European Stabilisers Producers Association", vertegenwoordigt de Europese stabilisatoren industrie EuPC: "European Plastics Converters", vertegenwoordigt de Europese kunststofverwerkers.
	Exa	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = E) = 10¹⁸

	FAO	Food & Agriculture Organisation/ Voedsel- en landbouworganisatie
	Farmacopee	Officieel handboek met voorschriften voor de bereiding van geneesmiddelen
	FECC	Fédération européenne du Commerce Chimique/ Federatie Europese Chemiehandel, in België vertegenwoordigd door BKC
	Fedichem	Federatie van de Chemische Industrie van België v.z.w.
	Femto	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = f) = 10^-15
	Fosgeen	zie : carbonylchloride
	Fotolyse	Chemische reactie onder invloed van licht
	Fotovoltaïsche zonnecel	In een fotovoltaïsche zonnecel wordt licht rechtstreeks omgezet in elektriciteit. Aan de basis hiervan ligt de absorptie van licht in een halfgeleidermateriaal. Het invallend licht veroorzaakt vrije elektronen en "gaten". Om een elektrische spanning en stroom op te wekken moet men deze bijkomende ladingsdragers van elkaar scheiden en via een uitwendig circuit geleiden. Als in het uitwendig elektrisch circuit tussen voor-en achterkant een elektriciteitsverbruikend toestel (lamp, batterijlader) wordt geplaatst, kan de geproduceerde (zonne)stroom nuttig gebruikt worden.
	Ftalaten	De meest voorkomende familie van weekmakers die gebruikt worden in polymeren zoals PVC om zachte kunststoffen te produceren. Het zijn organische verbindingen die worden bekomen uit ftaalzuuranhydride en alcoholen.
	Fysiologische oplossing	Gedistilleerd water waarin 0,9 % zout is opgelost. Het is een isotonische zoutoplossing, d.w.z. een oplossing waarvan de zoutconcentratie met die van de lichaamsvochten overeenkomt; wordt gebruikt voor de intraveneuze rehydratatie bij uitdrogingsverschijnselen.

	Gechloreerde aromaten	Algemene benaming voor gechloreerde derivaten van benzeen, tolueen, fenol, naftaleen, difenyl en andere samenstellingen die minstens één benzeenring bevatten. Aromatisch slaat niet op de geur, maar op hun scheikundige eigenschappen. Gechloreerde aromaten worden veel gebruikt als tussenproducten bij de fabricage van geneesmiddelen en producten bestemd voor de landbouw en de verfindustrie.
	Gechloreerde koolwaterstoffen	Organische verbindingen die naast koolstof- en waterstof- ook chlooratomen bevatten.
	Gedragscode van Euro Chlor, in verband met het vervoer, laden en lossen van chloor	De gedragscode van Euro Chlor bevat een aantal aanbevelingen zoals : veiligheid van het transport van vloeibare chloor in bulk per ketelwagen (gedragscode 80/89); veiligheid van het transport van vloeibare chloor in bulk per tankwagen (gedragscode 73/20); tanks en isocontainers voor het transport van vloeibare chloor onder druk (gedragscode 74/31); principe van installatieontwerpen voor het leegmaken van tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (gedragscode 78/73); principe van installatieontwerpen voor het vullen van tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (gedragscode 78/74); kraan met pneumatisch ventiel te gebruiken op de tanks en isocontainers voor spoor- en wegvervoer (75/46); ketelwagens voor het vervoer van vloeibare chloor onder druk (78/72); dringende transfer van vloeibare chloor (90/162); schroefdraadartikelen te gebruiken bij chloor (88/134); cilindercontainers: bouw en behandeling (88/136); principes voor veilige distributie van chloor (91/163)
	Gehalogeneerde verbindingen	Groep scheikundige stoffen die de elementen chloor, fluor, broom of jood bevatten
	Giga	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = G) = 10⁹

	Halogenen	Groep chemische elementen gevormd door chloor, fluor, broom en jood
	Hars	Natuurlijke of synthetische macromoleculaire component. In de polymeerscheikunde: een tussenproduct - in vaste of brijachtige vorm - van kunststoffen.
	HCFK	chloorfluorkoolwaterstoffen: familie van verbindingen bestaande uit koolstof (C), chloor (Cl) en fluor (F), met minstens een waterstofatoom (H). Ook genoemd: onvolledig gehalogeneerde chloorfluorkoolwaterstoffen.
	Hecto	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = h) = 10²
	HFC of HFK	(Hydro)fluorkoolwaterstof: familie van verbindingen bestaande uit waterstof (H), fluor (F) en koolstof (C). Zij vertegenwoordigen de tweede generatie van vervangingsproducten voor CFK’s en bevatten geen chloor.
	Humuszuren	Zure bestanddelen die vrijkomen uit humus (Latijn voor grond, aarde). Humus wordt gevormd door de ontbinding van planten.
	Hydrogenatie	Letterlijk : waterstof doen opnemen. In feite : de reactie van een chemische verbinding met waterstof, al dan niet met behulp van een katalysotor.
	Hypochloriet	Scheikundige formule: NaOCl, natriumhypochloriet, gebruikt in oplossing: NaOCl + NaCl + H₂O. In de handel wordt het chloorbleekloog genoemd.Natriumhypochloriet (afgekort: hypochloriet) wordt in zwembaden toegepast als desinfectiemiddel en als oxidatiemiddel. Het is een heldere, geelgroene vloeistof met een typische chloorgeur en een dichtheid van 1,2. In verdunde vorm spreekt men van javel.

	ICCA	International Council of Chemical Associations: de internationale raad van chemiefederaties
	IGCCA	International Group of Chlorinated Chemicals Associations: de internationale vereniging van federaties die de producenten van chloor-chemicaliën vertegenwoordigt
	Intrinsieke halfgeleider	Materiaal met een negatieve bovenlaag en een positieve onderlaag, b.v. de polen van een batterij.
	IPCC	Intergovernmental Panel on Climate Change: intergouvernementeel panel dat de klimaatswijzigingen bestudeert

	Katalysator	Chemische substantie die nodig is om een proces goed te laten verlopen, waarbij de stof wel aan de reactie deelneemt, maar niet verbruikt wordt. De hoeveelheid katalysator verandert bij dit proces dus niet.
	Kilo	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = k) = 10³
	Kraakproces	Scheikundig ontbinden onder hoge druk en temperatuur in een "kraker" (kraakinstallatie).Engels: cracking.
	Koolzuurgas	Chemische formule : CO₂: een reukloos gas dat in de natuur voorkomt en ook in de adem aanwezig is. Grondwater is rijk aan koolzuurgas. Het wordt toegevoegd aan briusend flessenwater.

	LCA	Life Cycle Analysis - zie milieubalans
	Levenscyclusanalyse	Zie: Milieubalans
	Lignine	Polymeer van aromatische alcoholen, dat de houtvaten op een natuurlijke wijze doordrenkt, ze ondoorlatend en stijf maakt. Lignine maakt ongeveer 25 % van het gewicht van droog hout uit.

	Mangaan	(Mn) is een metaal dat in de natuur veel voorkomt, meestal samen met ijzer. Door oxidatie slaat het neer en kan het een zwarte laag vormen in waterleidingen. De maximale concentratie in drinkwater bedraagt 0,05 mg/l.
	Mega	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = M) = 10⁶
	Methylcellulose	Basisproduct voor bouw, textiel, drukkerij, papier, landbouw en voeding. In de geneeskunde wordt het gebruikt als laxeermiddel of als hulpstof om vloeibare bereidingen te verdikken. Methylcellulose wordt gemaakt door cellulose te laten reageren met methylchloride.
	Methylchloride	of (mono-)chloormethaan, CH₃Cl , een kleurloos, giftig en brandbaar gas, verkregen door chlorering van methaan. Het wordt gebruikt als grondstof voor verschillende processen, o.a. voor siliconen, voor insectenverdelgers en als koelmiddel; Het heeft een bedwelmende werking. Methylchloride wordt in de natuur vooral gevormd door planten die groeien in tropische kustmoerassen.
	Micro	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = µ) = 10^-6
	Milieubalans / Levenscyclusanalyse/ Milieu-impactstudies	Analyse van de milieu-impact van een product of een proces gedurende zijn hele levensduur, van de ontginning van de grondstoffen en de productie van energie tot de verwijdering of de recyclage van de reststoffen.
	Milieu-impactstudie	Zie: Milieubalans
	Milli	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = m) = 10^-3
	Monomeer	Repetitieve eenheid in een polymeerketen
	MTBE	Methyl-tertiair-butylether: wordt gebruikt als antiklopmiddel in benzine
	Mutagene stoffen	Stoffen en bereidingen die door inademing of door opname via mond of huid genetisch erfelijke afwijkingen kunnen veroorzaken of het ontstaan ervan bevorderen.
	MVC	Monovinylchloride. Ook VCM: vinylchloridemonomeer

	NaCl	Chemische formule voor natriumchloride of keukenzout
	Nano	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = n) = 10^-9
	NaOH	Chemische formule voor natriumhydroxide. Ook natronloog (waterige oplossing), bijtende soda of caustic soda (vaste stof) genoemd.
	Natriumhydroxide	De scheikundige verbinding NaOH staat voor de algemene benaming natriumhydroxide. De oplossing van natriumhydroxide in water heet natronloog. Dit is de meest gebruikte benaming. De vaste stof (korrels, schilfers) die men verkrijgt door het indampen van de loog wordt bijtende of caustic soda genoemd. Natriumhydroxide heeft net als chloor een zeer ruim toepassingsgebied, o.a. in papierpulp, zeep en textielvezels. Het wordt gebruikt bij het neutraliseren van zuur water in waterzuiveringsinstallaties, het reinigen van drankflessen en opslagtanks, het verwijderen van kleurmiddelen bij papierrecyclage, het wassen van rookgassen in thermische centrales, het produceren van aluminium, enzovoort.
	Natriumhypochloriet	Zie : Hypochloriet
	NIS	Nationaal Instituut voor de Statistiek
	NO_x	Stikstofoxiden

	O₃	Chemisch formule voor ozon
	O&O	Onderzoek en Ontwikkeling (Engels: R&D: Research and Development)
	OESO	Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Engels: OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development)
	Oestrogeen	Hormoon dat door het genitaal orgaan van de man en van de vrouw wordt afgescheiden. Oestrogeen wordt toegediend wanneer een gebrek aan dat hormoon wordt vastgesteld: om stoornissen tijdens de menopauze, osteoporose, het uitblijven van de menstruatie of bepaalde vruchtbaarheidsproblemen te behandelen.
	Organohalogeenverbindingen	Organohalogenen zijn een grote groep van verbindingen die samengesteld zijn uit organische (koolstofbevattende) substanties en één of meerdere halogeenatomen (fluor, chloor, broom, jood). Indien het halogeen chloor is, spreken we van organochloorverbindingen.
	Organochloorverbindingen	zie organohalogeenverbindingen
	OSPARCOM	Oslo & Paris Marine Commissions/ de commissies van Oslo en Parijs . Regelt de bescherming van de Noordoost-Atlantische maritieme zone tegen vervuiling van de zee door materialen die hun oorsprong vinden op het land. Landenleden reiken van Finland tot Portugal
	Oxidatie	Scheikundig proces waarbij zuurstof reageert met andere stoffen, vb. roesten van ijzer, oxideren van koper.
	Ozon	Is een sterk ruikend (onweer met bliksem) en oxiderend gas. Het wordt bij waterbehandeling bereid op de plaats van gebruik omdat het niet stabiel is in de tijd. Ozonbehandeling is het proces waarbij ozon in contact wordt gebracht met water. Dit gebeurt in ozoncontactkamers.

	PAK	Polycyclische Aromatische Koolwaterstof. Komen vrij bij verbranding van o.a. huisvuil
	PCDD	Polychlorodibenzodioxines
	PCDF	Polychlorodibenzofuranen
	PE (LDPE of HDPE)	Polyetheen (LD = lage dichtheid, HD = hoge dichtheid): soort kunststof, bereid uit etheen
	Pekel	Oplossing van zout in water
	Perchlooretheen	Afgekort PER. Het wordt ook tetrachlooretheen genoemd en vandaar de populaire benaming "tetra". Molecule afgeleid van etheen, waarbij alle waterstofatomen door chlooratomen werden vervangen. Het wordt gebruikt als ontvettende oplossing en bij chemische reiniging van kledij (de zogenaamde 'droogkuis').
	Persistentie	Stabiliteit van chemische samenstellingen in het milieu. Deze notie speelt een sleutelrol bij de ecologische evaluatie van een stof.
	Peta	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = P) = 10¹⁵
	pH	of pH-waarde. De zuurgraad van een waterige oplossing wordt aangegeven door de pH-waarde. Het bereik loopt van 1 tot 14. Citroensap heeft een pH van 2, shampoo 5,5; zuiver neutraal water 7; bloed 7,3 à 7,4. Drinkwater heeft een normwaarde voor de pH van 6,5 tot 9,2.Zwembadwater moet wettelijk een pH hebben tussen 7,2 en 7,6, dit om optimale desinfectie door hypochloriet te verzekeren. Veel levensprocessen zijn alleen mogelijk binnen betrekkelijk nauwe pH-grenzen. Tussen een pH waarde van 7 en 14 is een oplossing basisch, onder de 7 zuur.
	Pico	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = p) = 10^-12
	Picogram	Een miljardste van een milligram.
	PO	Propeenoxide : basisproduct in de chemische industrie, o.a. voor de productie van polyurethaan
	Polycarbonaten	Familie van polymeren die een carbonaatgroep in hun keten dragen (O-CO-O)
	Polyether	Organische molecule of polymeer die verschillende etherfuncties bevat (C-O-C)
	Polymeer	Kunststof ontstaan door ketenvorming van relatief kleine moleculen of monomeren
	Polymerisatie	Chemische reactie die meestal onder invloed van speciale katalysatoren plaatsgrijpt en waarbij uit kleine bouwstenen (basismoleculen) of monomeren een molecuulketen wordt opgebouwd.
	Polyol	Organische verbinding of polymeer bestaande uit verscheidene alcohol-OH-functies. Voor de productie van polyurethaan kan zowel polyetherpolyol als polyesterpolyol worden gebruikt.
	Polyolefinen	Algemene benaming voor polymeren op basis van olefinen, b.v. polyetheen en polypropeen.
	Polyurethaan (PU of PUR)	Polymeer dat een urethaangroep bevat, meestal door polycondensatie van een polyol en een di-isocyanaat verkregen.
	Polyvinylideenchloride	Polymeer met als monomeer vinylideenchloride. Thermoplast met verbeterde barrière-eigenschappen voor gas, geur, lucht, vet, olie, water en waterdamp. Het wordt gebruikt als coating op cellofaan voor de verpakking van voedingswaren en farmaceutische producten
	Polyvinylideenfluoride	Polymeer met als monomeer vinylideenfluoride. Thermoplast met een opmerkelijke chemische inertie en een hoge thermische weerstand.
	POP	Persistant Organic Pollutants: persistente organische polluenten. Deze organische stoffen weerstaan, in diverse mate, de fotolytische, biologische en chemische afbraak. Talrijk zijn de POP’s die zich kenmerken door een zwakke oplosbaarheid in water en een sterke oplosbaarheid in vetten. Deze eigenschap bevordert hun opstapeling in het vetweefsel. De POP’s zijn middelmatig vluchtig en kunnen in de atmosfeer over een lange afstand migreren vooraleer neer te slaan.(zie ook : PTB)
	PP	Polypropeen : soort kunststof, bereid uit propeen
	ppm	Parts per million of deeltjes per miljoen
	PS	Polystyreen : soort kunststof, bereid uit styreen. Bekend als het vaste schuim in isolatie- en verpakkingsmateriaal
	Pseudo-oestrogenen	Pseudo-oestrogenen zijn stoffen die effect hebben op de vruchtbaarheid van mens en dier. Het is nog niet duidelijk of, en in hoeverre, chemische stoffen in het milieu en preparaten die de mens gebruikt, verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de verminderde vruchtbaarheid die bij veel internationale onderzoeken bij mens en dier geconstateerd wordt.
	PTB	Stoffen die tegelijk persistent, toxisch en bioaccumulerend zijn. (zie ook: POP)
	PTFE	Polytetrafluoretheen : een synthetisch polymeer dat hoge temperaturen kan verdragen zonder te ontleden. Het heeft een zeer lage wrijvingscoëfficiënt. Het wordt daarom toegepast in braadpannen tegen "aanbakken", als glijlager, ...
	PU of PUR	Zie : Polyurethaan
	PVC	Polyvinylchloride: polymeer, bestaande uit koolstof-, chloor- en waterstofatomen, met als monomeer vinylchloride. Het is een thermoplast die in de meeste kunststofverwerkingstechnieken toegepast kan worden.
	PVDC	Zie : Polyvinylideenchloride
	PVDF	Zie : Polyvinylideenfluoride

	R&D	Research and Development. In het Nederlands : Onderzoek en Ontwikkeling (O&O)
	RAM	Random-access memory (computertaal) : geheugen dat direct toegankelijk is
	Responsible Care	Responsible Care is de naam die over de ganse wereld wordt gebruikt voor het vrijwillig initiatief van de chemische industrie waarbij de bedrijven er zich formeel toe verbinden om hun prestaties op het gebied van gezondheid, milieu en veiligheid voortdurend en op meetbare wijze te verbeteren en daarover open te communiceren met het publiek. In het Nederlands: “Verantwoord en zorgvuldig”.
	RIVM	Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieubeheer (Nederland)
	RNA	Ribonucleïc acid (zie RNZ)
	RNZ	Ribonucleïnezuur (Engels: RNA): type van nucleïnezuur dat de hoofdrol speelt in de eiwitsynthese van de cellen.

	Seveso	Plaats in Italië. Bij de ontploffing in een fabriek in 1976 kwamen veel dioxines vrij.
	Sevesodioxine	Of 2,3,7,8-tetrachloordibenzodioxine (2,3,7,8-TCDD). Dit is het meest bekende en tevens meest giftige dioxine. Het Sevesodioxine wordt gebruikt als referentiestof. Dat betekent dat alle resultaten worden uitgedrukt in toxicologische equivalenten (TEQ) ten opzichte van deze stof. Het Sevesodioxine of 2,3,7,8-tetrachloordibenzodioxine heeft dus een toxicologisch equivalent (TEQ) van 1. Zo kan je de zeventien gevaarlijkste dioxines en dibenzofuranen plaatsen. In de subgroep van de dibenzofuranen is 2,3,4,7,8-pentachloordibenzofuraan het giftigste met een toxicologisch equivalent van 0,5.
	Siliconen	Algemene benaming voor polymeren met silicium- en zuurstofatomen in hun keten
	Stabilisatoren	Stoffen die verhinderen dat bepaalde producten, b.v. polymeren, afbreken of dat hun vorm of hun chemische eigenschappen wijzigen.

	TCDD	Tetrachlorodibenzoparadioxine
	TDI-waarde	Toelaatbare Dagelijkse Inname: de maximale dosis, die dagelijks en levenslang mag ingenomen worden zonder enig risico.
	Tera	Voorvoegsel bij eenheden (symbool = T) = 10¹²
	Teratogeen	Vorming en ontwikkeling in het embryo van anomalieën die misvormingen verwekken en monstervorming veroorzaken.
	TEQ	Toxicologische equivalenten
	Tetrachlooretheen	Zie : Perchlooretheen
	Thermoplast	Algemene benaming voor een kunststof bestaande uit lange ketens zonder dwarsverbindingen. Door verwarming worden ze week of plastisch.
	TNO	Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (Nederland)
	TOC	Total Organic Carbon
	Trichloormethaan	Zie : Chloroform
	Trihalomethanen	Organische halogeenverbindingen die in zeer kleine hoeveelheden gevormd worden bij de reactie van halogeenbevattende verbindingen met organisch materiaal in het leefmilieu, zowel als gevolg van natuurlijke processen als van industriële activiteit. Een voorbeeld is chloroform (=trichloormethaan).

	Ultrafiltratie	(ook : microfiltratie) verwijdering van zwevende stoffen uit water.
	UNEP	United Nations Environment Program : milieuprogramma van de Verenigde Naties
	U.V.-straling	Is een straling waarmee desinfectie van water kan worden uitgevoerd, door doding van bacteriën. Het geeft evenwel geen microbiologisch nabescherming (remanent effect) aan het water. Daarvoor is toevoeging van chloor nodig.

	VC	Vinylchloride
	VCM	Vinylchloridemonomeer. Ook MVC of monovinylchloride.
	VITO	Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek. Opgericht in 1991, wil deze onderzoeksinstelling zowel strategisch basisonderzoek verrichten als praktijkgerichte oplossingen ontwikkelen op het vlak van energie, leefmilieu, materialen en grondstoffen.
	Vlokmiddelen	Meestal PAC : polyaluminiumchloride, gedeeltelijk of bijna volledig gehydroliseerd AlCl₃ . Vroeger werd vaak aluminiumsulfaat gebruikt. Het uitvlokkingsproces hangt af van de pH van het water en verloopt optimaal bij een pH tussen 7,0 en 7,5. Colloïdale deeltjes zijn negatief geladen en worden door de vlokmiddelen effectief uit het water verwijderd.
	Vluchtige koolwaterstoffen	Koolwaterstoffen die bij normale luchtdruk en temperatuur vluchtig zijn.
	VOS	Vluchtige organische stoffen. Engels:Volatile Organic Compounds (VOC).

	Waterstof	Waterstof zal ongetwijfeld een rol spelen als toekomstige energiebron. Het zou wel eens dé brandstof kunnen worden voor zuivere voertuigmotoren. Vandaag wordt waterstof gebruikt in de voedingsindustrie (margarine), in de elektronica (chips), in de petroleumnijverheid, hydrogenatie voor de productie van belangrijke tussenproducten zoals ammoniak en in vele scheikundige synthesen, (waterstofperoxide, aniline, kunststofproductie, …) alsook bij het maken van glas.
	Waterstofchloride (HCl)	Regelt - afhankelijk van de concentratie - de zuurgraad (pH) in zowel de maag als bijvoorbeeld zwembadwater. Als scheikundige stof is het een kleurloos, giftig gas. Het is een basisproduct voor talrijke processen in de chemische industrie. Het wordt gebruikt bij de productie van kleurmiddelen, kunststoffen, geneesmiddelen, fotografische materialen en bij elektrolytische bewerkingen.
	Waterstofperoxide (H₂O₂)	De waterige oplossingen van waterstofperoxide, beter bekend als zuurstofwater, worden omwille van hun oxiderende eigenschappen gebruikt voor het bleken van papier en textiel, voor de behandeling van effluenten, in de farmaceutische sector en als tussenproduct in de chemische industrie. In alkalische milieus en in aanwezigheid van metaalderivaten valt waterstofperoxide in water en zuurstof uiteen.
	Weekmakers	Stoffen die gemengd worden met polymeren om een zache kunststof te verkrijgen. De meest gebruikte zijn : ftalaten, adipaten en citraten.
	WGO	Wereldgezondheidsorganisatie. Deze instelling met zetel te Genève, is een nevenorganisatie van de Verenigde Naties. Het is de grootste autoriteit op het vlak van gezondheid en adviseert hierover op alle mogelijke domeinen.
	WHO	World Health Organisation (zie WGO)

	Zoutzuur	Oplossing van waterstofchloride in water. In het dagelijks leven wordt zoutzuur gebruikt om de zuurgraad van zwembadwater bij te sturen. Een ander bekend gebruik is het wegnemen van cement- en kalkaanslag op vloer- en muurtegels, op WC-potten e.d. Populaire naam: "zoutgeest","spiritus van zout".
	Zure regen	Neerslag die met zure stoffen als salpeterzuur, zwavelzuur en zwavelig zuur verontreinigd is. Deze in het bijzonder voor de bossen schadelijke bestanddelen komen in de lucht terecht door de verbranding van kolen en aardolie en de daarin aanwezige zwavel- en stikstofverbindingen.
	Zuurtegraad	Zie : pH
	Zuurstofwater	Zie : Waterstofperoxide